Antik sakız Adası
|
MÖ 1000 yıllarında ilk Yunanlar, Boetialı İyonlar, Atitica ve Doğu Peloponnese giderek Sakız Adası ve Sisam’da beraberinde Asia Minor’daki 10 şehir kolonileşmiştir, İyonyalı Dodecapolis’i kurmuştur. Buranın merkezi Miken’e yakın Panionion Tapınağıdır, nihayetinde dinsel ve bayramsal kilise meclisinden, Koinon (Bölge federasyonu) şeklini ortaya çıkarmıştır. İyonlular hızlıca adaya yayıldı ve göçmenler literatür kaynaklarında gösterilmiştir, kuzey ve güney Sakız Adasında, ilaveten Kardamyle, Kavkas, Koila, Volissos, Notion, Phana, Poseydon, Lefkonian. Sakız Adası gelişip büyük deniz kuvveti haline gelmiştir. Sakız Adası parası Akdeniz’den bulunmuştur. Eşsiz sakız zamkı, Sakız şarabı – Ariousios Oinos - çok meşhurdu ve ayrıca bir zenginlik ve zafer kaynağıydı da, çünkü bu Antik Yunanistan’daki en pahalı şaraplardan biri idi. |
|
MS 6. Yüzyılda Sakız Adası köleler hariç yaklaşık 60-80.000’lik nüfusu ile büyük bir şehirdi. İyonyalı göçlerinin ilk yılları sırasında, monarşik bir rejim vardı, gelenekler için kralının adını (Hector, Hippoclos gibi.) saklanırdı ve Sakız Adsının akropolisinde bir Megaron (Saray)’da kazıalr yapılmıştır, büyük ihtimalle hükümdarın yaşadığı yerde. MS 6. Yüzyıl kitabelerinden elde edilen bilgiler başlangıçtan beri politik temelin ılımlı oligarşi ya da demokrasi olduğuna işaret etmektedir. Hellenik dünyanın ilk zamanlarında “parlamento” sözcüğü kullanılmaktaydı. Bu, iki tane konsey kapsamaktaydı, biri her kabileden (phyle) seçilmiş temsilci üyelerden oluşan demokratik ve diğeri seçilmiş üyelerdden oluşan aristokratik. Belki MS 7. Yüzyıl ortalarında Sakız Adalılar politik istikrarın, zenginliğin ve refahın keyfinin çıkarıldığı tipik bir Yunan şehir-devleti formu kurdular. |
|
Sakız Adalıların efendi tanrısı Zeus Pelinnaios’tu ki en yüce tapınak olan Mount Pelinnaios tapınağında tapılırdı, bir yazıta göre, Klytidoi nesebinin koruması altındaydı. Resmi tanrıça Sakız Adası şehrinin tapınağının sahibi Athena Polias idi. Phana’daki Apollo tapınağı antik dünyanın en ünlü tapınaklarından biridir. Tüm bu refah MS 493’te son buldu, yan yana, Persler adayı kuzeyden güneye doğru düşürdü. “adanın girişinden geçerek yürdüler, insanları avlayarak” Heredotod’da anlatılır. Tapınakları yaktılar, şarap tarlalarını harap ettiler ve esir sürülerini Pers kralına yolladılar. |
|
Miken savaşından sonra (MS 479) Sakız Adalılar baş kaldırdı ve bağımsız oldular ve otonom ve Atinalı Ligine katıldılar. Yrım yüzyıllık barış ve gelişme birbirini izledi, sadece Peloponnesian Savaşı ile bir kesinti yaşadılar. Büyük İskender tarafından fethini getiren savaşın başlangıcından itibaren Sakız Adası politik çalkalanmalarla boğuşmaya başladı. MS 332’de Sakız Adalılara restorasyonu ve demokratik bir politik temeli emreden bir mektup yolladı, yeni kanunun ana hatlarını ve yeni rejimle birlikte yürülükteki mevzuatın düzeltmesini. Ayrıca Sakız Adalıları kanunlarını onun onayına sunmaları knusunda yükümlendirdi ve adada 20 kürekli savaş gemisinin yer aldığı filosunu ve bir Makedon garnizon yerleştirdi. Bu zamanda zayıflatılmış şehir-devlet egemenliği çok açıktır. Iskenderin ölümünden sonra Makedon Devleti ve daha sonra 1. Batlamyus’un, Selefkides ve Pergamon’un kralı, etkisi altına girdi. |
|
Romalılar Yunanistan’a ulaştığında, Sakız Adalılar onlarla anlaşarak Suriye’nin Selefkides’ini yenmeleri için yardım ettiler(MÖ 190). Böylece güçlü ayrıcalıklar elde ettiler. İmparatorluk zamanında Ada Tiberius tarafından ziyaret edilmişti, ve büyük olasılıkla Nero tarafından, ve birçok yazıtta onurlu bir şekilde kurallarını ve nimetlerini kanuna bağlamalarından bahsedilmiştir. Fakat Roma gittikçe Sakız Adasını sanat eserlerinden ayırmaya başladı ve tahribat bir seri feci depremle tamamlanmış oldu. Sonunda, MS 70’te, Vespasian Sakız Adası otonomisini fesh etti ve MS 1. Yüzyıl sonlarında ekonomik düşüşüş hazırlanmış oldu, her ne kadar adanın mükemmel şarabının üretimi gibi bazı aktiviteler hala devam etmektedir. | |
|